کامران شریفی:

کدخبر: 325

تربيت بايد نفس به نفس باشد، جوان به جوان ، جوان هاي نماز خوان و مسجدي مي توانند جوان هاي ديگر را جذب مسجد بكنند و همسالان خودشان را به پاي نماز بياورند.

قزوین خبر:

بي ترديد براي جذب جوانان و حضور آنها در مسجد و جماعات هم موانع مختلف و هم راهكارهاي مختلفي متصور است كه اين موانع و همچنين راه كار ها مي توانند جنبه هاي فردي، خانوادگي و محيطي داشته باشند؛ در اين بخش آن قسمت از مواردي كه بيشتر جنبه علمي و كاربردی دارد مورد بحث قرار مي گيرد:

 

4. نقش امام جماعت:

در ميان تمام كساني كه به گونه اي در اداره امور مسجد دخالت دارند ، امام جماعت داراي نقشي ممتاز و ويژه است . طوري‌كه صلاحيت‌ها، شايستگي‌ها، عملكرد، شخصيت و چگونگي برخورد اوباجوانان به طور مستقيم بر مسجد و جذب افراد از جمله جوانان اثر مي گذارد.(نوبهار ، 1375، ص 83
 

در ارتباط با عملكرد و نقش امام جماعت به موارد زير مي توان اشاره كرد: 
الف) روابط و احترام ميان امام جماعت و جوانان ، نبايد در چارچوبي خشك و رسمي باقي بماند و بايد به روابط عاطفي بيا نجامد ، يعني امام جماعت به عنوان يكي از دوستان جوانان به شمار رود.در اين راستا لازم است همواره جوانان را همراهي كند ، مشكلات آنان را ياري كند ، موفقيت هايشان را به آنان تبريك بگويد ، از ناراحتي و غم هايشان ابراز تأسف كند . همچنين علاوه بر ارتباط حضوري برقراري ارتباط كتبي نيز ميان جوانان و امام جماعت مفيد است.

 ب) امام جماعت بايد وقت كافي براي جوانان بگذارد. «تجربه نشان داده است كه امام جماعت هايي كه وقت مي گذارند ، مي توانند در ترويج فرهنگ نماز موفق باشند و كساني كه صرفاً مي خواهند يك نماز را اقامه كنند و بلافاصله از خوابگاه دانشجويي خارج شوند اين امكان پذير نيست» ( قمي ، 1380، ص 67).

 ج) «پيامبر اسلام(ص) بسياري از اوقات پس از نماز صبح تا طلوع آفتاب در مسجد مي‌ماندند. بخشي از اين وقت صرف پاسخگويي به پرسش هاي ديني و حتي تعبير خواب هايي كه مسلمانان ديده بودند ، مي شد» ( نوبهار ، 1375،ص 31
 

ه) «امام جماعت بايد مراعات حال مردم را در نماز جماعت بكند، كساني كه در نمازجماعت شركت مي‌كنند از گروه‌ها و اصناف مختلف تشكيل‌مي‌شوند و هر كدام داراي حوصله و ظرفيت مخصوصي هستند كه رعايت و اهتمام به آن براي امام جماعت لازم است» (ابوالقاسمي، 1378،ص 68).اين امر از طرف پيامبر اكرم(ص)، حضرت علي(ع)، امام صادق(ع) مورد توصيه و تأكيد قرار گرفته است (جعفري، 1388، صص 94-93؛ نوبهار ، 1375،صص 91-84؛ قرائتي، 1370، ص 73-72).
 

و) علاوه بر موارد مذكور امام جماعت شايسته است ، خوش لباس، خوش سواد ، خوش بيان باشد ( قرائتي، 1370 ،ص 5) مواظب نظافت دهان و دندان و احياناً بوي بد دهان خود بوده ، در كليه ي امورات مربوط به مسجد نظم و انظباط را مراعات كند و توانايي دوست شدن با جوانان و كنار آمدن با آن ها را داشته باشد (انصاري راد ، 1388) براي عموم مردم به ويژه جوانان دعا كند و داراي صفات بردباري ، بخشش، آسان گيري ، مواسات بوده (ابوالقاسمي ، 1378، ص 82-72). و از همه مهم آنچه را كه مي گويد خود و اهل خانواده اش عمل نمايند.

 

 5. روش و شيوه هاي تبليغ و دعوت:


مبلغ و دعوت كننده بايد مومن به آن چيزي باشد كه ديگران را بدان دعوت مي‌كند. دل او به آن چه مي گويد بايد آرام باشد . دل مي تواند دل را هدايت كند. دعوت و تبليغ ما هنگامي مؤثر است كه نشأت گرفته از درون باشد و اين، نياز به ايماني دارد كه در جان آدمي ريشه دوانده ست بنابراين اين يك هشدار است براي دست اندركاران اين امر كه اگر باوري راستين عامل حركتشان نباشد نخواهند توانست در ديگران نفوذ كنند (قائمي ، 1375، ص 27).

 امام صادق (ع) نيز ضرورت مطابقت قول و فعل عالمان و واعظان را اينگونه بيان فرموده است « اگر عالم و دانشمند به علم خود عمل نكند ، موعظه و اندرز او از دل ها مي لغزد ، آن چنان كه باران از روي سنگ صاف و نشيب هاي لغزنده ي كوه صفا لغزان است» (كافي، جلد 1، به نقل از دلبري ، 1387، ص 8).

 بنابراين مهمترين گام در تأثير گذاري دعوت كننده و مبلغ مطابقت گفتار با كردار وي است . حال بايد دقت شود كه مؤثر ترين روش تبليغي و تربيتي كدام است ؟ « در تربيت چند چيز شرط است ، يكي مشافهه و چشم به چشم بودن و نكته ي بعدي محبت و تقدس » (تقي قرائتي ، 1380، ص 98). توجه به اين امر لازم است كه « هدف ما آن هايي هستند كه نماز نمي خوانند و يا به مسجد نمي روند و مي خواهيم به نماز و مسجد دعوتشان كنيم ، براي آن ها بايد برنامه داشته باشيم و يكي از برنامه هاي مهم ارتباط مستقيم است و افرادي كه مؤمن به نماز و علاقه مند به توسعه فرهنگ نماز و مسجد هستند مي توانند بهترين سرباز اين جبهه و ميدان باشند» ( افشار ، 1376، ص 155).

 بنابراين در اين زمينه مي پذيريم كه « تربيت بايد نفس به نفس باشد ، جوان به جوان ، جوان هاي نماز خوان و مسجدي مي توانند جوان هاي ديگر را جذب مسجد بكنند و همسالان خودشان را به پاي نماز بياورند » ( فقيهي، 1376، ص 165).

البته لازم است امام جماعت مساجد ، متوليان امور مساجد، تبليغات اسلامي و... آموزش ها و توصيه هاي لازم و ضروري را به جوانان نماز خوان و مسجد ارايه دهند در همين راستا قرائتي (1386،ص5 ) نيز مسأله گفت و گوي چهره به چهره را مهم مي داند و توصيه مي كند كه مديران مدارس امر به معروف را تن به تن انجام دهند . روزي يكي دو تا از بچه ها را دعوت كنند و خصوصي با آنها حرف بزنند . گفتگوي هر مديري با يك يا دو دانش آموز در مدرسه ، تأثيرش خيلي بيشتر از صحبت هاي عمومي است.

 

 6. وظيفه و نقش نماز گزاران و اهالي مسجد:
 

اهل نماز و مسجد كه بدون هيچ تبليغي و بدون هيچ انتظاري حضور درمسجد و نماز جماعت را وظيفه ي الهي و شرعي خود مي دانند و در هر شرايطي اين سنگر مقدس را خالي نمي گذارند ، اغلب انسان هاي مؤمن و ارزشمند هستند، در عين حال براي اين افراد وظايف و مسؤليت هايي متوجه است كه در نوبت خود توجه و رعايت آن ها تأثير بسزايي در جذب جوانان ديگر به مسجد و جماعات خواهدداشت از جمله:
الف) طبق فرمايش حاج آقا قرائتي ( 1370، ص 53)« نسبت به نماز يك غيرتي داشته باشيم ، يعني وقتي ديديم مسجد خلوت است فشار خون ما بالا بيايد » . در اين موقع است كه دغدغه فكري خواهيم داشت و به عنوان يك امر مهم به فكر راهكار و اقدام عملي خواهيم بود.
ب) در محيط هاي جمعي از زخم زبان زدن ، به شوخي گرفتن و تمسخر به شدت اجتناب شود ( مرحوم ابوترابي، 1370،ص 37). اين مسائل بويژه به جهت حساسيت نوجوان و جوان بسيار مهم و تأثير گذار خواهد بود. 
ج) طبق توضيح المسائل همه ي مراجع مستحب است كسي كه به مسجد مي رود و لباس پاكيزه و قيمتي بپوشد و خود را خوش بو نمايد ( به نقل از ابرقوي، 1385،ص 138).

 در ارتباط باپاكيزگي ، نظافت و خوشبويي نماز گزار هنگام حضورش در مسجد آيات و روايات و سيره زيادي داريم كه به چند مورد اشاره مي شود:

 - در آيه ي 31 سوره اعراف قرآن مي فرمايد : هنگام حضور در مساجد زينت هايتان را به خود بگيريد. 

 -حضرت امام حسن مجتبي(ع) راديدند ، وقتي كه براي نمازبرمي خيزد، بهترين لباس هايش را مي پوشد،علتش راسوال كردند، فرمود: همانا خداوندمتعال زيبايي را دوست دارد،پس خودرا به پروردگارم مي آرايم (نقل از رهبري، 1380،ص 108
 

-از حضرت امام رضا(ع) نقل شده است كه جاي حضرت امام صادق(ع) در مسجد ازبوي عطر و اثر سجده حضرت شناخته مي¬شد(همان منبع).

حضرت امام صادق(ع) مي‌فرمايند: دو ركعت نماز با عطر بهتر است از هفتاد ركعت از كسي كه عطر نزده باشد.(مكارم الاخلاق به نقل از رهبري،ص134).
 

روايت داريم نماز بامسواك برابر هفتاد ركعت نمازي است كه فرد مسواك نزند.


همه موارد مذكور نشانگر اهميت نظافت وبهداشت فردي نمازگزار است. طوري كه هنگام صحبت كردن دهان نمازگزار نبايد بوي بد بدهد،لباس نمازگزار نبايد چركي وبدبو باشد.پاي نمازگزار بوي بد ندهد يعني دريك كلام علاوه بر زيبايي درون ،زيبايي بيروني نيز مراعات شود. مطمئناً همه اين موارد درنگرش افراد بويژه جوانان ونوجوانان به مسجد ومسجدي ها وجذب آنها به مسجد وجماعات موثر خواهد بود.
د) بزرگان ، هيئت امنا ودست اندركاران مساجد كه خود اهل نماز ومسجد هستند ودوست دارند افراد بيشتري درمساجد حضور يابند باتوجه به ويژگي ها وواقعيات دوران نوجواني وجواني از واكنش هاي تندوافراطي بپرهيزند. چه بسا يك برخورد ناسنجيده وناصواب براي هميشه جواني رااز مساجدوعرصه تربيت ديني دورگرداند. باجوانان ونوجوانان وكودكان درمسجد وعرصه‌ديني با سعه‌صدر بيشتري رفتار شود.
و) مطابقت گفتار وعمل نمازگزاران ومتوليان امورمساجد: يكي از پيامدهاي تضاد در گفتار ورفتار مبلغان و متوليان امور مساجد ، ايجاد تنفر دربين جوانان است .بسيار اتفاق افتاده وقتي از جواني پرسيده ميشود چرا به مسجد نمي روي ؟مي گويد فلان مسجدي نماز جماعتش ترك نمي شود ولي در عمل فلان كار را انجام مي دهد .هر چند اين امر توجيهي براي عدم حضور فرد در مسجد ونماز جماعت نمي شود اما چه بخواهيم يا نخواهيم اين اتفاق مي افتد و اثر خودش را مي گذارد. 
ر- بين مسجد محل و مدرسه ارتباط ايجاد شود ، در اين راستا متوليان امور مسجد و مديران مدارس تعامل داشته باشند اگر مي خواهند شاگرد را تشويق كنند بين دو نماز تشويق كنند .طوري كه بچه ها از مسجد خاطرات خوش داشته باشند و مسجد را منحصر به سوگواري و عزاداري فرض نكنند (قرائتي ،1386،ص6) همچنين واگذاري بخشي از كار ستادهاي نماز جمعه به دانش آموزان دبيرستاني و بگويند كه مثلا فلان دبيرستان، اين هفته مهمان شما هستيم(قرائتي،1370،ص55).
 

آنچه در بالا در مورد نقش و مسئوليت نمازگزاران و مسجدي‌ها بيان گرديد در راستاي اين فرمايش مقام معظم رهبري است كه مي فرمايند : «اقامه نماز چيزي فراتر از گزاردن نماز است » يعني فقط همين نيست كه كسي خود به عمل نماز قيام كند ، بلكه اين نيز هست كه در جهت و سمت نماز ، به راه افتد و ديگران را نيز به راه اندازد (به نقل از رجالي تهراني ،1375، ص4). همچنين در مورد توصيه لقمان به فرزند خود كه قرآن اشاره دارد مي فرمايد : " اي فرزندم نماز را بر پا دار " در اين جمله منظور از بر پا داشتن يكي امر شخصي است و مقصود ديگر احياي نماز در جامعه است ( همان منبع ،ص22).

بنابراين به عنوان يك فرد مسجدي و اهل نماز مسئوليت و وظايفي در جذب ديگران به ويژه جوانان به مسجد ونماز جماعت به عهده ماست كه بايد نسبت به آن اهتمام داشته باشيم.

 

انتهای پیام/

ارسال نظرات

آخرین اخبار