نگاهی به یک چالش مهم اقتصادی جهان در سال 94

کدخبر: 410

گفتگوهای هسته‌ای میان ایران و 5+1 پس از توافق در آبان 1392 در ژنو، به‌کندی پیش می‌رفت و یک‌بار هم تمدیدشده بود و قرار بود تا آبان 93 کشورهای 5+1 و ایران به توافق برسند. ولی از پایان تابستان 1393 رفت‌وآمدهای مشکوک میان سران عربستان سعودی و آمریکا بیشتر شد.

سرویس سیاسی قزوین خبر

صحنه بین‌المللی آشفته بود. داعش رسماً بخش‌های فراوانی از عراق را اشغال کرده بود، سوریه در آتش جنگ بیشتر از دیروز می‌سوخت و در شهرهایی مانند آمرلی عراق و کوبانی سوریه حتی زن‌ها هم به صحنه جهاد و جنگ با داعش برای زنده نگه‌داشتن شهر خودروی آورده بودند. اروپای شرقی و به‌ویژه اوکراین هم آماج جنگ قدرت میان روسیه و غرب بود. بخصوص رهیافت بیش‌ازحد روسیه در اوکراین غرب را تا آستانه شکست و دگرگونی‌های بزرگ در اروپای شرقی پیش برده بود که آتش جنگ در اوکراین هم افروخته‌تر شد. تورم در کشورهای سوسیالیستی ضد آمریکا مانند ونزوئلا به نزدیک 62 درصد رسیده بود. و گفتگوهای هسته‌ای میان ایران و 5+1 پس از توافق در آبان 1392 در ژنو، به‌کندی پیش می‌رفت و یک‌بار هم تمدیدشده بود و قرار بود تا آبان 93 کشورهای 5+1 و ایران به توافق برسند. ولی از پایان تابستان 1393 رفت‌وآمدهای مشکوک میان سران عربستان سعودی و آمریکا بیشتر شد.

*کارهای گمان انگیز عربستان دنباله پیدا کرد تا آنکه در نشست اوپک برای بررسی کاهش تولید نفت اوپک در راستای سامان دادن بهای نفت به سود کشورهای تولید کنند، ناگهان کشورهای عربستان، امارات، قطر و کویت و در مخالفت با هشت عضو دیگر این سازمان ازجمله ایران، الجزایر، ونزوئلا، عراق، لیبی و نیجریه با این توجیه که کاهش تولید نفت اوپک مایه کم شدن سهم این سازمان در بازار جهانی نفت می‌شود، باعث ثابت ماندن سقف تولید اوپک در سطح 30 میلیون بشکه در روز شدند. این رویداد باعث شد تا نفت اوپک که در شش‌ماهه نخست سال بیش از 100 دلار به فروش می‌رفت کمی کاهش پیدا کند، ولی کار مشکوک و دوم عربستان درست پیش از آغاز دور پایانی گفتگوهای ژنو برای رسیدن به راهکار سیاسی پیرامون پرونده هسته‌ای ایران رخداد. در هنگامی‌که پیش از برگزاری این گفتگوها شایعاتی پیش کشیده شد که دولت‌های 5+1 خواهان ارائه داده‌هایی روشن پیرامون برنامه موشکی ایران شده‌اند و نیز رسیدن به توافق را مشروط بر عدم پشتیبانی ایران از حزب الله و فلسطین و نیز عقب‌نشینی از مواضع خود در سوریه و عراق دانسته‌اند؛ همگام با این شایعاتی ناگهان عربستان سعودی افزون بر افزایش تولید نفت، نفت خود را باقیمتی بسیار پایین‌تر از بازار اوپک به فروش رساند. این پیشامد باعث شد تا در آبان 1393 بهای نفت به نزدیک 80 دلار برسد. حضور وزیر خارجه سعود در حاشیه گفتگوهای ژنو و به فرجام نرسیدن گفتگوها و سپس تمدید آن گمانه‌های بیشتری را درباره‌ی خواست عربستان برای آسیب زدن به کشورهای مخالف آمریکا مطرح کرد. تا آنکه به دنبال سیاست‌های شگفت‌آور نفتی عربستان تا میانه‌های زمستان ارزش نفت به پایین‌ترین مرز خود یعنی نزدیک 40 دلار رسید.

*اکنون باید سال نو را بررسی کرد. سالی که در پیش روست کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت، به‌ویژه ایران، ونزوئلا و روسیه به‌سختی با چالش‌های مالی روبرو خواهند بود. گرچه دولت بارها اعلام کرده است که تدابیر بایسته برای رویارویی برای کاهش بهای نفت را اندیشیده است و اگرچه در این زمینه برای جلوگیری از کسری شدید بودجه، دولت بهای نفت را در لایحه بودجه اصلاح و بر پایه‌ی نفت 40 دلاری تنظیم نمود، ولی باید پیش‌بینی کمبودهایی از این بخش را نیز کرد. گرچه کارشناسان باوردارند که دولت عربستان سعودی هم بیش‌ازپیش با دشواری روبرو خواهد شد. باوجودآنکه برخی مقامات این کشور ادعا کرده بودند که حتی می‌توانند قیمت 20 دلاری نفت را هم تحمل کنند، ولی گزارشها نمایانگر آن است که بودجه سال 2015 عربستان بر پایه‌ی نفت 80 دلاری تنظیم‌شده است و بر همین اساس دولت عربستان چیزی نزدیک به 50 میلیارد دلار کسری بودجه خواهد داشت. بااین‌همه اگر توجه داشته باشیم که انباشته‌های ارزی عربستان به دلیل سودهای سرشار فروش نفتی در سال‌های گذشته آن اندازه فراوان است که می‌تواند کسری بودجه دولتی را بازپرداخت کند، نباید به آینده زودهنگام بازار نفت دل‌خوش باشیم. ولی نشانه‌های دیگری وجود دارد که نشان می‌دهد، آمریکا و عربستان زمان زیادی نمی‌توانند ارزش نفت را در این سطح پایین نگاه‌دارند، چراکه پیگیری این روند ممکن است باعث شود کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت، دست به کارهایی متحدانه بزنند که فرجام آن کمیابی نفت و در نتیجه انفجار بهای آن باشد. ولی چیزی که روشن و هویدا است کشورهای کوچک حاشیه خلیج‌فارس و عربستان سعودی نقشه‌های ویژه‌ای برای از کار انداختن محور پایداری در عراق، سوریه، لبنان و فلسطین به‌واسطه زدودن پشتیبانی ایران در سردارند و می‌خواهند با فشار اقتصادی به ایران از رهیافت آن در محور مقاومت بکاهند. همچنین عربستان با این اهرم فشار اقتصادی می‌خواهد روسیه را ناچار به سازش با آمریکا و غرب در پیشامد اوکراین نماید. سال 94، سال نفت خواهد بود و باید دید هشت کشور مخالف سیاست عربستان در اوپک و نیز کشورهایی مانند روسیه و شرکت‌های خصوصی تولیدکننده نفت در جهان می‌توانند بر چالش نفتی که عربستان سعودی آفریده است پیروز شوند یا خیر. گرچه با توجه به شرایط امنیتی عربستان، دشواری‌های حاکمیتی در آغاز پادشاهی ملک سلمان و کسری بودجه عربستان سعودی می‌تواند نشان‌دهنده این موضوع باشد که دولت سعودی زیاد نمی‌تواند این سیاست ضد اقتصادی خود را ادامه دهد.

 

پایان پیام/

ارسال نظرات

آخرین اخبار